Home
Tentoonstelling „Die Suche nach dem wahren Glauben“

Het thema van de tentoonstelling is de perfecte symbiose tussen tolerantie en geloof aan het begin van de 18e eeuw in het Duitse graafschap Wittgenstein-Berleburg. Het graafschap was 300 jaar geleden tot ver over de landsgrenzen bekend als toevluchtsoord voor o.m. hugenoten, kerkelijke separatisten en radicale piëtisten. De nadruk van de tentoonstelling ligt op religieuze christelijke literatuur in originele uitgaven. De tentoonstelling laat zien door welke boeken - de zogenoemde 'Bibliotheca Mysticorum Selecta' - Graaf Casimir zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg (†1741) werd beïnvloed. De graaf liet zich sterk inspireren door de Christelijke theosofie, een religieuze stroming die in het midden van de 16e eeuw in Duitsland ontstaat. Uit de tijd van de graaf, stamt ook de beroemde Berleburger Bijbel, die een centrale rol in de expositie heeft. De tentoonstelling is vanaf 2015 onderdeel van Heimatstube Mollseifen. 

Adres: Heimatstube Mollseifen (Sellingnet's trainingscentrum), Höhendorfstrasse 5, 59955 Winterberg-Mollseifen. Openingsdata: iedere laatste zondag van de maand telkens van 11.00-17.00 uur. Gratis entree. De tentoonstelling duurt tot eind 2017 (het 'jubeljaar' van de Reformatie). 

De brochure 'Een esoterische tijdreis' plaatst het Christelijk theosofische gedachtegoed van Graaf Casimir in een historische context. Download de brochure (pdf).

Speciale tentoonstelling over het Getijdenboek. Het Getijdenboek ontstond in de dertiende eeuw. Het ontwikkelde zich uit het Brevier (gebedenboek voor geestelijken) en werd vooral gebruikt voor leken-devotie. De gebeden werden op vaste tijden van de dag uitgesproken en werden daarom getijden genoemd. De meeste Getijdenboeken werden gemaakt in opdracht van de adel en rijke burgerij en het bezit ervan werd gezien als een statussymbool. Getijdenboeken werden gemaakt in boek-ateliers door een team van kunstenaars. Afhankelijk van de smaak en rijkdom van de opdrachtgever werden ze eenvoudig of weelderig uitgevoerd. Laat u zich in deze speciale tentoonstelling ‘betoveren’ door de Getijdenboeken.



Ausstellung „Die Suche nach dem wahren Glauben“

Eine liebevoll zusammengestellte Ausstellung zum Thema „Die Suche nach dem wahren Glauben“ kann nun in Sellingnet Trainingszentrum in Winterberg-Mollseifen besucht werden. Dabei zeigt diese Ausstellung jene Suche durch die Jahrhunderte hindurch: Vom Mittelalter über das Zeitalter der Reformation bis hin zum Pietismus. Das zentrale Gewicht liegt auf der religiösen christlichen Literatur in Originalausgaben. Viele Werke sind heute kaum noch anzutreffen und so ist allein diese Sammlung mit vielen Büchern des 17. und 18. Jahrhunderts schon sehenswert. Auch die berühmte Berleburger Bibel wird hier im Original ausgestellt. Das Besondere an diesem Museum ist aber die Verknüpfung der „Glaubenssuche“ mit der Kirchenhistorie der Region. Das Gebiet war ein Hort des Pietismus und den Toleranzgedanken. Das Museum zeigt Exponate zur Toleranzgeschichte und macht so die Symbiose zwischen Toleranz und religiösem Leben im 18. Jahrhundert sichtbar. Die Ausstellung ist ab 2015 Teil des Heimatstube Mollseifen. 

Heimatstube Mollseifen (Sellingnet's Trainingszentrum), Höhendorfstrasse 5, 59955 Winterberg-Mollseifen. Öffnungszeiten: jeder letzten Sonntag im Monat von 11.00 – 17.00 Uhr oder nach Vereinbarung. Freier Eintritt. Die Ausstellung dauert bis Ende 2017. Die deutsche Broschüre 'Die Suche nach dem wahren Glauben' herunterladen (pdf).  

Sonderausstellung über das Stundenbuch. Das Stundenbuch entstand im dreizehnten Jahrhundert. Es entwickelte sich aus dem Brevier (Gebetbuch für Kleriker) und wurde vor allem für Laien entwickelt. Die Gebete in dem Buch wurden zu festen Zeiten des Tages gebetet - deshalb eben 'Stundenbuch' genannt. Die meisten Stundenbücher wurden durch den Adel und reiche Bürger in Auftrag gegeben und gekauft - ihr Besitz wurde als Statussymbol gesehen. Stundenbücher entstanden in Buchwerkstätten von einem Team von Künstlern. Je nach Reichtum und Geschmack des Kunden, wurden sie einfach oder opulent gearbeitet, manchmal mit vielen Miniaturen und reichem Dekorationen. Lassen Sie sich in dieser Sonderausstellung "verzaubern" von den Stundenbücher.


Ga naar Refo 500

Komposition und Texte/ samenstelling en teksten: Ronald Swensson
Lektorat und Beratung / redactie en advies: Dr. Ulf Lückel (Uni Marburg)
Befürworter / comité van aanbeveling: Prof. Dr. Herman Selderhuis (TUA Apeldoorn, 
Stiftung Refo500), 
Prof. Dr. Andreas Mühling (Uni Trier),  Dr. J. Marius J. Lange van Ravenswaay (Johannes a Lasco Bibliothek)
Spirituele Huisbibliotheek: An van Bommel / Ronald Swensson
Design Ausstellung / grafische vormgeving: Tjeerd Willem Droogers
Die Ausstellung wird gefördert durch /  de tentoonstelling wordt gesponsord door: Sellingnet Stimuleringsfonds 



Digitale aanvulling op de tentoonstelling
(de boeken zijn in Google books te bekijken; klik op het betreffende titelblad) 

Marburger BibelJohann Heinrich Jung-Stilling Theobald oder die SchwärmerFriedrich Wilhelm Winckel  Ga naar het boekGa naar het boek van Tholuck
              MARBURGER BIJBEL (1712) (1)                    THEOBALD (2)                      LEBEN CASIMIRS (3)                      Max Goebel (4)                     August Tholuck (5)                                                                          

(1) De 'kleine' Marburger Bijbel wordt vaak gezien als voorloper van de 'grote' Berleburger Bijbel. Ludwig Christof Schefer (†1731) en Heinrich Horch (†1729) werkten aan beide uitgaven. 

(2) In het boek 'Theobald oder die Schwärmer' (1785) beschrijft Jung-Stilling de periode van graaf Casimir zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg (†1741) en de Berleburger Bijbel. 

(3) In het boek 'Aus dem Leben Casimirs weiland regierenden Grafen zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg' uit 1842, geeft Friedrich Wilhelm Winckel een uitgebreide analyse van graaf Casimir. Winckel kreeg toegang tot de enorme collectie dagboeken die graaf Casimir heeft nagelaten. Uit deze dagboeken blijkt onder meer de enorme religiositeit van de graaf en zijn hang naar het Christelijk theosofische gedachtegoed. De graaf bleef echter - evenzo als zijn graafschap - sterk verbonden met de Gereformeerde Kerk. 

(4) Uitgebreide studie van Max Goebel uit 1860 over Berleburg en de Philadelphische Gemeenschap in Geschichte des christlichen Lebens in der rheinisch-westfälischen evangelischen Kirche (derde band).

(5) Het 'radicale' beeld dat in menig onderzoek over het graafschap Wittgenstein-Berleburg wordt geschetst, is vermoedelijk ontstaan door het boek 'Geschichte des Nationalismus' van de orthodox-gereformeerde theoloog August Tholuck (†1877). In hoofdstuk 4 met de veelzeggende titel 'Die Ausartungen des Pietismus' ('de ontaarding van het piëtisme') schrijft Tholuck onder meer over het graafschap.



Verdere literatuur: 
- Wittgenstein, deel 1, pag. 246-269, Fritz Krämer (red.) (1965) 
- Geschichte des Pietismus, deel 2: Der Pietismus im 18. Jahrhundert, pag. 160-167, Martin Brecht (red.) (1995) 
- An Introduction to German Pietism, pag. 196-202, Douglas H. Shantz (2013)